الگوهای پیگیری رشد‌ اجتماعی، روانی و … در فرزندان (۲)

 

در نوشتار “الگوهای پیگیری رشد اجتماعی، روانی و … در فرزندان(۱)” به نحوه ارزیابی رشد جسمانی و رشد عاطفی فرزندان پرداختیم، در ادامه قصد داریم راهکار ارزیابی علمی رشد شناختی و آگاهی، رشد اجتماعی و رشد اخلاقی فرزندان را از زبان دکتر مسعود غفاری (روانشناس) بیان کنیم.

 

۳)رشد اجتماعی:

به طور کلی پیشنهاد می‌شود برای شناخت موقعیت دقیق‌تر رشد فرزندتان، یعنی پیگیری الگوی رشد، هر سال به بهانه جشن سالگرد تولد فرزندتان در خانه یک مهمانی برگزار کنید و بکوشید پیش از آغاز ساعت میهمانی، پیش‌بینی پذیرایی و اموری از این دست را کرده باشید؛ تا در میان برنامه، فرصت برای ارزیابی کودکان مهمان و دست‌یابی به ملاک تشخیص میانگین رشد از میان نرود.
(یادآور می‌شود که میهمانان بایستی دست کم ده نفر از کودکان هم‌سن، هم‌جنس، هم‌طبقه و هم‌نژاد فرزند شما باشند؛ که بهتر است هر ساله این گروه ثابت نمانند.)

هم‌چنان که در “نوشتار پیشین” گفته شد، قد و قواره و هیکل فرزند خود را با میانگین آن‌ها مقایسه کنید و نتیجه رشد جسمانی فرزندتان را برای خودتان روشن سازید. پس از آن با توجه به شیوه سلام و احوالپرسی، روش تبریک‌گویی، ارایه کادو، دست دادن و روبوسی کردن آنان، در مجموع ارتباطات گفتاری و رفتاری آنان را ارزیابی کنید و آنگاه برای ارزیابی مهارت‌های اجتماعی آنان به تعارف کردنشان، توان مطرح ساختن درخواست آن‌ها، برای نمونه استفاده از تلفن یا درخواست یک نوشیدنی و یا پرسش‌های آن‌ها در زمینه‌های گوناگون توجه کنید.

 

 

علاوه بر آن پیشنهاد می‌شود، دقت بیشتری کرده تا پی‌ببرید که اگر از آن‌ها پرسش می‌کنید، حتی احوالپرسی، پاسخ آن‌ها بله، نه و مرسی است یا با جمله‌سازی به پرسش شما پاسخ می‌دهند و همین طور دقت کنید که آن‌ها در جمله‌سازی از چه میزان واژگان متفاوت و سطح بالا استفاده می‌کنند. آنگاه معدل این توانمندی‌ها را با توانمندی فرزند خود مقایسه کنید تا بدون سوگیری عاطفی دریابید که فرزند شما هم‌سان و هم سطح یا بیشتر از سطح بچه‌های هم تیپ خود است یا از آنان عقب مانده است؟

آنچه در رشد اجتماعی بسیار مهم است این است که دریابید فرزند شما دست‌کم به اندازه هم‌سالان خود از استقلال اجتماعی، مهارت‌های اجتماعی و توان برقراری ارتباطات اجتماعی‌ برخوردار است؟ میزان این نیرومندی‌ها بخشی از توانایی‌های مهم روانی اجتماعی‌ هر کس را تشکیل می‌دهد و از آن با نام “SQ” یاد می‌شود که منظور “social quotient” است.
گفتنی است که در گذشته بیشتر روانشناسان به عامل بهره‌هوشی (که با نشان IQ به معنی  Intelligence quotient) مشخص می‌شود بیشترین بها را می‌دادند. در صورتی که امروزه گذشته از آن برای SQ یعنی: توان آمیزش و پیوند اجتماعی و EQ یعنی: emotional quotient به معنی هوش‌هیجانی یعنی وضعیت عاطفی و هیجانی فرد نیز، بسیار اهمیت قاعل‌اند.
در زمینه رشد اجتماعی باید به سه شیوه برخورد اجتماعی “با” “بر” “بی”نیز توجه کنید؛ یعنی برایتان روشن شود که فرزندتان می‌پسندد که “با”دیگران باشد، یا”بر” دیگران سلطه داشته باشد یا بدون دیگران، یعنی بی‌دیگران بودن را پذیراست. که انسان‌هایی با روان سالم از لحاظ اجتماعی “با” دیگرن‌اند و از لحاظ روانی در وضعیت “تو خوبی” ” من خوبم”به سر می‌برند.

 

۴) رشد شناختی و آگاهی :

 

 

در آغاز پیشنهاد می‌شود که، پدر و مادرها پیوسته با فرزندان خود پرسش و پاسخ داشته باشند و با آن‌ها گفت و گو کنند و به زبانی متناسب با سن فرزندان خود، آگاهی‌های گوناگون را در زمینه‌های متفاوت به آن‌ها انتقال دهند. آنگاه بکوشند و از هر فرصت که پیش می‌آید برای افزایش دانش، آگاهی و شناخت آن‌ها سود ببرند و در موقعیت‌هایی که پرسش‌هایی را از فرزندان خود کرده‌اند و ایشان از پاسخگویی به آن‌ها ناتوانی نشان داده‌اند، از گروه همسالان یاد شده بپرسند، تا دریابند که آیا میانگین آن گروه توانایی پاسخگویی به این پرسش‌ها را دارد یا نه؟، تا با اطمینان بیشتری در مورد رشد شناختی فرزند خود داوری کنند.

 

۵)رشد اخلاقی:

در هر جامعه و خانواده، ارزش‌هایی به فرد از راه بکن مکن‌های پدر و مادر انتقال می‌یابد؛ بنابراین همگی افراد به نسبت آموزش و کوششی که برای تربیت آن‌ها صورت گرفته و همینطور به نسبت الگوهای مراعات‌کننده ارزش‌ها  و اخلاقیات در پیرامون‌شان افرادی می‌شوند، باپای‌بندی بالا، متوسط و پایین نسبت به اخلاق و اصول روابط‌ اجتماعی و ارزش‌های بینابین فردی. برای نمونه تعریف پاره‌ای از جوک‌ها و به کارگیری برخی از واژه‌ها و یا زیر پا گذاشتن حرمت‌ها و حریم‌های دیگران از آن گروه‌اند.
توجه به این الگوهای رشد و پرداختن به آن چه در نوشتار انسان‌های درجه یک، چه ویژگی‌هایی دارند؟ می‌تواند امکان دستیابی به “انسان درجه یک” را برای فرزند ما فراهم سازد. هر چند پیش‌نیاز این هدف دارا بودن پدر، مادر و خانواده درجه یک است.

  • منبع:
    نوشتاری از دکتر مسعود غفاری
    در مجله موفقیت

 


زهرا سادات هاشم پور

No votes yet.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *