تاریخچه پیدایش دینار، ریال، تومان در ایران

 

واژه پول ریشه‌ای یونانی دارد و از کلمۀ Obolos گرفته شده است. برخی از محققان معتقدند این واژه، در زمان اشکانیان به ایران راه یافته است. در تعریف ابتدایی پول به شئ یا قطعه‌ای کم‌حجم، سبک و گرانبها گفته می‌شود که انسان‌ها برای تبادل خواسته‌ها و رفع نیاز‌های خود از آن بهره می‌برند و استفاده از آن معاملات را آسان و ممکن می‌سازد. بنابراین پول فقط یک وسیله مبادله است. به طور کلی هرچیزی می‌تواند به عنوان پول مورد استفاده قرار گیرد. در زمان‌های قدیم مبادلۀ کالا‌ها، و در بسیاری از کشورهای جهان طلا و نقره به عنوان پول رایج بود.
در نتیجۀ این داد و ستد‌ها و ارائه خدمات بود که مرحله پیدایش پول آغاز شد. در اینجا به خلاصه‌ای از تاریخچۀ برخی واحد‌های پول (دینار، ریال، تومان) در ایران و چگونگی پیدایش این واژه‌ها در زبان فارسی خواهیم پرداخت.

 

پیدایش پول
پیدایش پول

 

 

دینار

دینار سکه‌ای طلایی است که در گذشته در کشور‌های مختلفی از جمله ایران رواج داشته و از واژۀ یونانی دناریوس گرفته شده است که واحد قدیمی پول در امپراطوری رم شرقی بوده و نخستین بار در دوران جمهوری رم به تقلید از دَریک دوران هخامنشی ضرب شده، دینار بعد از فتح اراضی رم شرقی به دست مسلمانان به عنوان واحد پول انتخاب شد. همانطور که گفته شد دینار از واژه‌ای یونانی گرفته شده است با این حال برخی لغت دینار را معرب دنار فارسی می‌دانند.
واحد پول ایران از زمان غازان خان که از مؤثرترین و مقتدرترین پادشاهان ایلخانی بود تا اوایل سلطنت پهلوی، دینار بوده است. در زمان سلسله پهلوی واحد پول، از دینار به ریال تبدیل شد و واحد فرعی دینار نام گرفت.

 

سکه 5000 دینار سال 1305
سکه ۵۰۰۰ دینار سال ۱۳۰۵
سکه دینار _ بهرام دوم ساسانی
سکه دینار _ بهرام دوم ساسانی

 

 

ریال

ریال ریشه در کلمۀ فرانسوی رویال (Royal) دارد و به معنی سلطنتی یا شاهی است. این کلمه بعد از تسلط اسپانیایی‌ها و پرتغالی‌ها بر جنوب کشور وارد زبان ما شد و سکه‌ی رئال پرتغال، در ایران به عنوان ریال رواج پیدا کرد.
در سال ۱۳۰۸ واحد ریال  که سابقۀ تاریخی در ایران نداشت به عنوان واحد رسمی پول ایران برگزیده شد ولی این واژه در محاورات مردم استفاده نمی‌شد.

 

سکه دو ریالی دوره پهلوی
سکه دو ریالی دوره پهلوی

 

 

تومان

تومان کلمه‌ای با ریشۀ مغولی و به معنی ده هزار است. محققان معتقدند اصل این واژه از ریشۀ هندو‌_‌اروپایی و از زبان تخاریان وارد زبان آسیای مرکزی شده است. در بخش‌بندی لشکری به ده هزار سرباز، تومان گفته می‌شد و مغول‌ها فرمانده ده هزار نفر را، امیر تومان می‌نامیدند. در سال ۱۳۱۰ شمسی، هرتومان معادل ده ریال در نظر گرفته شد و عملاً پول رایج در میان ایرانیان، تومان شد.

 

اسکناس پنج تومانی دوره قاجار
اسکناس پنج تومانی دوره قاجار

 

 

روش ضرب سکه در گذشته

 معمولاً سکه را با چکش ضرب می‌زدند. به این صورت که ابتدا نقش پشت سکه را روی فلز محکمی که معمولاً از  فولاد بود به طور معکوس و منفی حکاکی می‌کردند و آن را در وسط سندان کار می‌گذاشتند. به همین طریق عیناً نقش روی سکه را نیز در سر سنبه‌ای از فولاد حکاکی می‌کردند. پس از تعیین عیار مناسب فلزات و ذوب و شمش نمودن، آن‌ها را خرد کرده، به قطر و وزن لازم به صورت قطعاتی می‌بریدند و آن را گداخته، به ضرب فشار چکش به صورت مسکوک در می‌آوردند.

 

ضرب سکه
ضرب سکه
نخستین سکه طلا، ضرب شده در ایران
نمونه‌ای از سکه‌های طلا ضرب شده 

 

 

همواره یکای پولی یک کشور، نام پول رایج در آن کشور می‌باشد و همچنین پول هر کشوری به عنوان اعتبار ملی آن کشور در نظر گرفته می‌شود. پول، واحدی برای سنجش داد و ستد کالا و وسیله‌ای رایج جهت انجام امور تجاری می‌باشد که در تسهیل این مبادلات و خدمات نقش اساسی دارد. به طور کلی تحولات نظام پولی در جهان همانند رشد تمدن بشری است.

 

شيما صلواتي فرد
No votes yet.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *