خانه یا باغ زینت الملوک شیراز

0

 

خانه زینت‌الملک یا زینت‌الملوک یکی از آثار به جای مانده از دوره قاجار است که ساخت آن در حدود سال ۱۲۹۰ ه‍.ق توسط علی محمد خان قوام الملک دوم آغاز و در سال ۱۳۰۲ ه‍.ق به اتمام رسیده‌است. سقف بیشتر اتاق‌های این خانه چوبی است که با نقاشی تصاویر گوناگونی از حیوانات، پرندگان و گل و بوته آراسته شده‌است.
در زیرزمین این بنا موزه مشاهیر فارس همراه با مجسمه‌های مشاهیر فارس برپا شده است.

تاریخچه
بنای اندرون زینت الملک مربوط به دوره قاجار است و در شیراز، خیابان لطفعلیخان زند واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ آذر ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۹۳۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

 

خانه زینت الملوک
باغ زینت الملوک

 

 

زینت الملوک قوامی
زینت الملک از خاندان قوام الملک است که نسبتشان به حاج ابراهیم کلانتر(اعتمالدوله شیرازی) می رسد که در دوره های مختلف، حکمران و کلانتر شهر شیراز و فارس بوده اند. او دختر حبیب الله قوام(قوام چهارم) و همسر فروغ الملک بوده است.

زینت الملک زنی خیر و نیکوکار بوده و سفره اطعامش برای نیازمندان پهن و دستانش برای یاری به هم نوعان خود گشاده بوده، او دهه های محرم در منزلش مراسم عزاداری، خیریه و نذر را برپا می داشت.

 

زینت الملک قوامی

 

 

خانه ای قاجاری
در خیابان لطفعلی خان زند شیراز در ضلع غربی نارنجستان قوام، بنایی زیبا و باشکوه قرار دارد که به پاس نیکی های مالکش، زینت الملک مشهور شده است. شروع ساخت این خانه قاجاری که در سال ۱۲۹۰ هجری قمری توسط علی محمد خان قوام الملک دوم و اتمام آن در سال ۱۳۰۲ هجری قمری توسط محمد رضا خان قوام الملک سوم صورت گرفت قرار دارد.

ابتدا این خانه محل سکونت و زندگی (اندرونی)قوام ها و خانواده آن ها بوده که از طریق دری در زیرزمین به نارنجستان قوام راه می یابد.

از درب ورودی که به داخل بنا قدم می گذارید ابتدا وارد هشتی شده و باید از درب ورودی حیاط خانه که در سمت چپ هشتی قرار دارد، وارد حیاط شوید.

 

خانه زینت الملوک
خانه زینت الملک

 

 

در بدو ورود به حیاط دو باغچه قرینه و زیبا و یک حوض بزرگ فیروزه ای رنگ را می بینی که در جلوی عمارت اصلی قرار دارد.

این حوض از شش قطعه سنگ یکپارچه تشکیل شده که در قرینه آن حوضی کوچک تر به چشم می خورد. (شبیه تمام خانه های قدیمی حوض آبی در وسط و اتاق هایی در پیرامون آن).

ازاره های سنگی حجاری و مشبک کاری شده که از سنگ گندمک ساخته شده، دور تا دور حیاط دیده می شود.

که به منظور نورگیری و تهویه هوای زیرزمین خانه به این شکل مشبک و تزیین شده اند.

 

باغ زینت الملوک
خانه زینت الملوک

 

سردر عمارت
نمای پیشانی ساختمان در حیاط، دارای سردری با کاشی کاری های هفت رنگ هلالی شکل با نگاره ای (شیر و خورشید) از دو خورشید در پشت سر دو شیر شمشیر به دست است که بالای سر آن ها دو فرشته نقش شده و میان دو شیر آیه “نصرمن لله و فتح قریب”دیده می شود.

فضای داخلی خانه زینت الملک یا زینت الملوک
خانه زینت الملک بیش از بیست اتاق مزین به گچبری، نقاشی و آیینه کاری های بسیار نفیس وچشمگیر است.

این اتاق ها در طبقه اول به یکدیگر راه دارند.

یعنی برای وارد شدن از اتاق های شمالی به جنوبی نیازی به رفتن به حیاط نیست.

در کنار تزیینات دیوارها، سقف چوبی اتاق ها با طرح و نقش پرندگان، جانوران و گل و بته، فضایی دیدنی به وجود آورده است.

پنجره هایی ارسی با شیشه های رنگی، هنگام تابش نور خورشید، انعکاسی زیبا بر روی دیوارها و زمین می آفریند که بسیاز زیباست.

در ضلع غربی بنا، تالار اصلی با دیواره هایی آینه کاری و نقاشی شده قرار دارد.

 

ورودی تالار زینت الملوک

 

 

بخش هایی از تالار اصلی و برخی از اتاق ها نقاشی هایی دیده می شود .

که هنرمند آثار، آن ها را با تلفیق هنر ایرانی و اروپایی به تصویر درآورده، در این نگاره ها زنان و کودکان نقش شده اند.

اگرچه تلفیق هنر ایرانی و اروپایی در معماری و نگاره های این خانه به چشم می آید اما سبک ایرانی آن به خوبی حفظ شده است.

این خانه تنها منزلی در شیراز است که زیرزمینش سرتاسر بنا را فراگرفته است.

این قسمت از خانه زینت الملک که در گذشته محلی برای نگهداری خوراکی و لوازم دیگر بوده و در زمان حیات بانو زینت الملک جایگاهی برای کمک به نیازمندان و تهی دستان و امور خیریه مخصوص بانوان بوده، دارای آجرکاری های بسیار زیبا و دیدنی است.

 

خانه زینت الملوک
باغ زینت الملک

 

 

تصاویری از تزیینات آیینه کاری و کاشیکاری های منزل زینت الملک

 

 

 

 

 

 

کاربری امروزی خانه زینت الملک
در سال های ابتدایی جنگ تحمیلی این خانه مدتی محل نگهداری جنگ زده های خوزستانی بوده است.

بنیاد فارس شناسی در سال ۱۳۷۳شمسی با همکاری میراث فرهنگی به بهسازی و مرمت این خانه تاریخی پرداخت و در سال بعد زیرزمین آن به نگارخانه ای برای نمایش آثار هنرمندان شیرازی و ایرانی تبدیل شد.

سپس با همکاری سازمان ایرانگردی و جهانگردی پارس و بنیاد فارس شناسی از سال ۱۳۸۲شمسی به موزه گنجینه فارس تبدیل شد.

در این موزه مفاخر تندیس ها و ماکت هایی از بزرگان و نام آوران شیراز از دوران باستان تا عصر حاضر است .

که گردشگران از نزدیک با آن ها آشنا می شوند.

موزه زینت المک شبیه موزه مادام توسو در شهر لندن است.

 

خانه مشاهیر
موزه مشاهیر یا باغ زینت الملوک

 

 

موزه مادام توسو
در مرکز شهر لندن، انگلستان موزه ای به نام مادام توسو قرار دارد . در آن تندیس‌های مومی از افراد مشهور و تاریخ‌ساز، ساخته و نگهداری می‌شود.

بنیانگذار این موزه، مادام توسو در قرن هیجدهم میلادی است .

که شبیه این موزه را در ایران و در خانه زینت الملک (و در چند شهر دیگر)میبینیم.

موزه مفاخر (خانه زینت الملک)
زینت الملک که زنی خیرخواه و انسان دوست بود.

امروز نیز در ابتدای موزه، تندیسش خوش آمد گوی میهمانان است و انگار مهربانی او هنوز در این خانه جاری است.

مجسمه های این خانه همه از جنس موم است که با مواد و لوازم طبیعی توسط هنرمندان ساخته شده است.

برخی از مجسمه هایی که در این موزه خواهید دید عبارتند از:

پادشاهان دوره هخامنشی، آتوسا دختر کوروش، پادشاهان سلسله ساسانیان، باربد موسیقی دان و شاعر دربار خسروپرویز، کریمخان زند، سعدی، لطفعلی صورتگر، شهید عباس دوران و … اشاره کرد.

نکته جالب توجه این است که در شهر حافظ و در موزه مفاخر آن مجسمه ای از حافظ شیرازی نیست(به خاطر نبود چهره ای مشخص در کتب از وی) وبه جای تندیسش کتاب و مینیاتورهایی از اشعارش قرار دارد.

 

خانه زینت الملک قوامی
فضای باغ زینت الملوک

 

 

کی وچطوربه باغ زینت الملوک برویم؟!
به شهر شیراز که رفتید، از خیابان لطفعلی خان زند به سمت پایین حرکت کنید تا به محله گود عربان برسید.

در این محله خانه زینت الملوک و نارنجستان قوام قرار دارد.

بهترین زمان برای سفر به این شهر و بازدید از مکان های تاریخی و طبیعیش بهار مخصوصا اواخر فروردین و اردیبهشت ماه می باشد.

که فصل بهار نارنج است و بوی آن هرانسانی را مست و مدهوش خود می کند .

این خانه از مکان های تاریخی و ارزشمند کشورماست که باید برای حفظ آن به تمام نکاتی که از سوی راهنما و یا بر تابلوهای راهنما دیده می شود، عمل کرد.

عکاسی و فیلمبرداری از مجسمه ها و آثار داخل ساختمان ممنوع می باشد.

و اگر به تصاویر آن ها نیاز دارید از فروشگاه سی دی آن ها را می توانید خریداری کنید.

بهای ورودی خانه زینت الملک دو هزار تومان می باشد.

مکان بنا
در ضلع غربی نارنجستان قوام، عمارتی زیبا قرار دارد که به دلیل سکونت خانم زینت‌الملک قوامی، دختر قوام‌الملک چهارم، به این نام معروف است.

این عمارت که به فاصلهٔ یک کوچه با خانه قوام قرار دارد و به وسیلهٔ یک راه زیرزمینی با آن در ارتباط است، در حقیقت اندرونی خانهٔ قوام و محل رفت‌وآمد محارم بود.

در ورودی خانه زینت‌الملک معرق‌کاری شده‌است و با عبور از هشتی، یک راهرو با زاویه شمال شرقی به حیاط راه می‌یابد.

در حیاط علاوه بر ازاره‌های سنگی حجاری شده و مشبک، دو باغچه زیبا و حوض بزرگ و کوچک مشاهده می‌شود.

کاشی‌کاری هفت رنگ هلالی که در پیشانی ساختمان جا گرفته از زیبایی خاص برخوردار است و تصاویر خورشید، دو فرشته، دو شیر شمشیر به دست همراه با آیه نصرمن‌الله و فتح‌قریب به چشم می‌خورد.

 

خانه زینت الملک
باغ زینت الملوک

 

 

به جز ایوان بدون سقف در شرق حیاط، در اطراف حیاط ۲۰ اتاق وجود دارد که به یکدیگر راه دارند.

ساختمان غربی بنا دارای تالار شاه‌نشین آینه‌کاری و گچ‌بری با تصاویر اروپایی است.

این ساختمان در سه ضلع دارای زیرزمین بسیار وسیع و گسترده‌ای است که امروزه از آن به عنوان نگارخانه استفاده می‌شود.

در این موزه تمامی شخصیتهای برجستهٔ شیراز به صورت مجسمه برای بازدید مردم درآمده‌اند.

خوشا شیرازو وصف بی مثالش 

منبع:

www.karnaval.ir

fa.wikipedia.org

بهاره منیعی
0
Rating: 1.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *