قلعه رودخان فومن

قلعه رودخان فومن استان گیلان

 

 

 

قلعه رودخان که به (قلعه هزار پله)،(حسامی)و(سکسار)نیز معروف است نام قلعه ای تاریخی در ۲۳کیلومتری جنوب غربی شهر فومن در بخش مرکزی ودهستان “گوراب پس” استان گیلان است.به بیان دیگر قلعه رودخان در ۴۹درجه و۱۴دقیقه و۱۹ثانیه طول شرقی و۳۷درجه و۰۳دقیقه و۵۱ثانیه عرض شمالی واقع شده است .برخی از کارشناسان,ساخت قلعه رودخان را در دوران ساسانیان ومقارن با حمله اعراب به ایران دانسته اند که در دوره سلجوقیان این قلعه تجدید بنا شده واز پایگاه های مبارزاتی اسماعیلیان بوده است .

 

 

 

ساختار ومشخصات فنی قلعه رودخان

 

 

 

مساحت قلعه حدود ۲۲۳۰۰متر مربع ومحیط آن ۱۲۶۰متر است که توسط ۴۲برج وبارو محاصره شده است.طول قلعه حدود ۵۰۰متر وعرض آن در نقاط مختلف متفاوت است.درساخت این قلعه از میلیون ها قطعه آجر استفاده شده است.این آجرها در روستاهای حاشیه ی جنگل پخته شده وبه قلعه آورده شده است.جنس مصالح به کار رفته در ساختمان قلعه ازآجر ,سنگ لاشه ,ساروج وگچ می باشد.قلعه رودخان از دو بخش ارگ (محل زندگی حاکم وحرم سرای وی) وقورخان (محل فعالیت های نظامی وزندگی سربازان) تشکیل شده است.

 

 

 

قلعه رودخان چون بر روی دوقله بنا شده است,به سه بخش میانی,شرقی وغربی تقسیم می شود.قسمت شرقی بر فراز تپه ۶۷۰متری بنا شده وتوسط یک دروازه از سایر قسمت ها جدا می شود.قسمت میانی که دروازه ی اصلی در آنجا قرار دارد,در پایین ترین سطح قلعه قرار دارد.قسمت غربی روی شیب تند کوه بنا شده وشامل قسمت های دروازه ی ورودی ,آب انبار,سردخانه وآبریزگاه,شاه نشین وتعدادی واحدهای مسکونی وقراول خانه می باشد.

 

 

 

 

دروازه قلعه در ضلع شمالی واقع شده است.شیب تند تپه ودوبرج عظیم که در دوطرف دروازه واقع شده است,دست یابی دشمنان به قلعه را دشوار می کرده است.در دوطرف دروازه ی ورودی,دوسکو از جنس لاشه سنگ به ارتفاع یک ونیم متر وجود دارد که محل استقرار محافظین بوده است .

 

 

 

 

در ورودی با قوس جناغی به عرض دو وشش دهم وارتفاع سه ونیم متر ساخته شده است.پس از دروازه ,به یک راهرو می رسیم که در دوطرف آن سکو واقع شده ونقش بار انداز را داشته اند.پس از ورود به محوطه قلعه ,چند پله سنگی وجود دارد که به سمت پشت بام بالای دروازه می روند.راه ورود به داخل برج های طرفی دروازه نیز از همین قسمت است.برج های بزرگ دوطرف دروازه درپایین توپر هستند ودر بالا,توخالی بوده واتاق های هشت ضلعی دارند.هر چند از بیرون استوانه ای شکل هستند.دراتاق های هشت ضلعی داخل برج ها,درهر وجه,یک طاق نما به ضخامت یک ونیم متر مشاهده می شود.این طاقنماها به روزنه یا پنجره هایی برای نور وحفاظت از قلعه منتهی می شوند.سقف برج ها با آجر به صورت دورچین وبدون تیر ساخته شده وبر روی آن گچکاری شده است.قلعه رودخان دارای ۴۲برج نگهبانی است.این برج ها از نظر قطر وشکل کمی با هم متفاوتند اما نقشه داخلی اکثر آن ها یکی است.

 

 

 

این برج ها همگی مسقف بوده وطاق آن ها با آجر دورچین شده است.تعدادی از برج ها دوطبقه هستند که سقف برخی از آن ها چوبی بوده اند.اگر به داخل برج ها بروید در خواهید یافت که اجاق ودودکش دارند تا نگهبانانی که به انجام وظیفه مشغولند درسرمای زمستان گرم شوند.در ضمن برج مسقف ,نگهبانان را از گزند باد وباران وبرف در امان نگه می داشته است.مهم ترین سازه ی بخش غربی,شاه نشین است که در فاصله ۲۰۰متری از دروازه ی ورودی و بر بلند ترین نقطه ی قلعه (ارتفاع ۷۷۸متری از سطح دریا) واقع شده ومحل استقرار حکمران بوده است.این بنا از لحاظ شکل وابعاد با سایر سازه های قلعه متفاوت است. از دوبخش تحتانی وفوقانی ویک تراس تشکیل شده است.این تراس محل خوبی برای نشستن وتماشای قلعه است.قسمت های اعظم بنا تخریب شده است.طبقه ی هم کف دواتاق ویک ایوان داشته است.ایوان مرکزی با راه پله ای به طبقه ی فوقانی می رود.اتاق فوقانی از داخل هشت ضلعی واز خارج نیم استوانه بوده است.

 

 

 

بخش شرقی قسمت نظامی قلعه به شمار می رود.این بخش شامل دروازه ی ورودی,زندان,محل اسکان افسران ارشد وتعدادی واحدهای مسکونی می باشد.هر قلعه ای یک در خروج اضطراری دارد که این در,درضلع جنوب شرقی قلعه واقع شده است.درانتهای شمال شرقی قلعه یک ساختمان دوطبقه ی زیبا وجود دارد که محلی بسیار دل انگیز است.درضلع جنوبی قلعه کوهی وجود دارد که در دل آن غاری هست که به گفته ی محلی ها زمانی محل نگهبانی سربازها بوده واگر حمله ای صورت می گرفته,از آنجا به قلعه علامت می داده اند.این غار دهانه ای به عرض ۳و ارتفاع ۴متر دارد وعمق آن ۱۵متر است.

 

 

 

وجه تسمیه قلعه رودخان

 

 

 

نام قلعه در ابتدا دژ رودگان بوده است از آنجا که این قلعه تاریخی ,در کنار رودخانه ای بنا شده به قلعه رودخان نیز معروف شد.کلمه رودخان مخفف رودخانه وقلعه رودخان یعنی قلعه ای که در نزدیکی رودخانه است.این قلعه در ادوار تاریخی به نام های قلعه هزار پله (به دلیل وجود ۹۳۵پله در امتداد دیوارهای قلعه)،حسامی (بازسازی قلعه به امر سلطان حسام الدین دباج اسحقی باعث شده که آن را قلعه حسامی بنامند) و سکسار ,سگسار وسگسال نیز خوانده شده است.این قلعه به زبان اهالی آن منطقه که تالش هستند قله رخون نامیده می شود.سپس به مرور زمان به (قلعه رودخان)تبدیل شده است.

 

 

 

 

تاریخچه قلعه رودخان فومن در گیلان

 

 

 

گیلان از دوران قدیم به دومنطقه ی بی یه پس وبی یه پیش تقسیم می شد.فومن تا سال ۹۵۱خورشیدی مرکز گیلان بی یه پس یا گیلان غربی به شمار می رفت.انتخاب فومن به عنوان مرکز حکومت,حکمرانان را برآن داشت تا قلعه مستحکمی جهت دفاع از حوزه استحفاظی خود بسازند,تا هم محل استقرار حکومتیان باشد وهم کاربرد نظامی داشته باشد.قلعه رودخان نمونه برجسته یک قلعه کوهستانی است.

 

 

 

بر روی کتیبه سر در ورودی قلعه که اکنون در موزه گنجینه رشت نگهداری می شود,درج شده که این قلعه در سال ۹۱۸تا۹۲۱هجری قمری برای سلطان حسام الدین امیر دباج بن امیر علاالدین اسحق تجدید بنا شده است.امیره حسام الدین دباج فومنی (مظفر السلطان)،فرمانروای بیه پس اولین قدرت منطقه ای بود که از اطاعت از صفویان سرپیچی کرد وقلعه رودخان را بازسازی کرد تا از انجا به مقاومت بپردازد ولی موفقیتی به دست نیاورد وبه دربند گریخت ونهایتا دستگیر ودر تبریز اعدام شد.

 

 

 

 

قلعه های کوهستانی معمولا در بالاترین نقطه ی کوه ساخته می شدند.از نمونه های بارز این گونه قلعه ها می توان از قلعه بابک در کلییر آذربایجان شرقی ,قلعه ی حسن صباح در الموت قزوین ,قلعه یزدگرد در ریجاب کرمانشاه وقلعه رودخان در فومن گیلان نام برد.این قلعه دارای دوبرج عظیم در دوطرف در ورودی وتعداد زیادی برج های کوچکتر با فواصل نامنظم ,دور تا دور قلعه است.اطراف دیوارها ,همانند تمام قلاع کوهستانی شیب تندی دارد که هجوم به قلعه را سخت یا ناممکن می ساخته است.

 

 

 

باتوجه به اینکه اکثریت قلعه های کوهستانی در گذر ایام یا توسط طبیعت یا به دست انهایی که قلعه را فتح کرده اند تخریب شده است ,اگر می خواهید یک قلعه نسبتا استوار را که سعی در مرمت آن صورت پذیرفته ببینید ,توصیه می کنیم از سفر به قلعه رودخان غافل نشوید.

 

 

 

 

این دژ با ارزش تاریخی که دارد بنابر ساختار ,معماری و ویژگی های استراژیکی ورزمی,در ۳۰مرداد ۱۳۵۴ خورشیدی,به شماره ۱۵۴۹/۳درسیاهه ی یادمان های دیرین ایران(فهرست اثار تاریخی وملی)ماندگار شد.

 

 

 

مسیر دسترسی به قلعه رودخان

 

 

 

از شهر رشت تا فومن ۳۵کیلومتر فاصله است.درشهر فومن تابلوی راهنما برای هدایت به سمت قلعه رودخان وجود دارد ,جاده ی فومن _قلعه رودخان جاده زیبایی است که تماما اسفالت شده وکیفیت آسفالت آن نیز قابل قبول است.از مرکز شهر فومن تا پارکینگ قلعه رودخان ۲۲کیلومتر فاصله است.شما می توانید اتومبیل خود را در پارکینگ پارک نموده وهمراه با وسایل اندکی که با خود برمی دارید,پای در راه نهید,برای تسهیل در رفت وآمد این مسیر حدود۲ کیلومتری را با خرده سنگ وملات ماسه وسیمان راه درست کرده اند وحدود هزار پله هم دارد. لازم به توضیح است که پروژه ساخت مسیر پلکانی دو ونیم کیلومتری تا قلعه در سال ۱۳۷۸آغاز گردید ودرسال ۱۳۸۷توسط اداره ی کل منابع طبیعی استان گیلان به اتمام رسید.

 

 

 

 

بهترین زمان برای بازدید قلعه رودخان

 

 

 

 

شما درتمام فصول سال می توانید از قلعه رودخان بازدید کنید.درفصول سرد سال بسیاری از دکه های درمسیر تا قلعه جمع می شوند.ممکن است زمین لیز باشد واز سرسبزی درخت ها هم خبری نیست.اما از طرفی به خاطر ریزش برگ ها افق دید شما به علت کاهش برگ درخت ها بیشتر می شود.هرچند جذابیت بهار وتابستان را ندارد ولی باز هم زیباست.در نیمه ی اول سال ساعات بازدید از قلعه از ۸صبح تا ۶یا۷بعد ازظهر است.زمستان ها قلعه فقط تا ساعت ۴بعد از ظهر باز است.

 

 

 

امیدوارم از سفر به قلعه رودخان فومن لذت ببرید.

 

 

 

سفرتان خوش …

No votes yet.
Please wait...

7 thoughts on “قلعه رودخان فومن”

  1. وااااقعا زیبا و خارق العاده اس و طبیعت بی نظیر اطرافش بسیاااار جذاااب… در اولین فرصت حتما سر میزنم ..
    ممنون خانم منیعی از تصاویر خوب و با کیفیت واقعا لذت بردم.

    No votes yet.
    Please wait...
    1. خواهش میکنم خانم یخچالی عزیز

      No votes yet.
      Please wait...
  2. وااااااای من عاشق قلعه رودخان هستم

    No votes yet.
    Please wait...
  3. عالییییییه این قلعه
    خیلییییییییییییی خوبه، حیف هنوز نشده برم اونجا، خانم منیعی کاش یه روز تیم نویسندگان همه با هم بریم

    No votes yet.
    Please wait...
    1. انشاالله اقای شیروانی همگی با هم میریم .

      No votes yet.
      Please wait...
  4. سلام اقای کلانتری ,بله همینطوره ,خواهش میکنم.

    No votes yet.
    Please wait...
  5. ایران عجب جاهای زیبایی داره اگه یکم روی صنعت توریسم کشور کار بشه واقعا ظرفیت قابل توجهی وجود داره.
    ممنون بابت معرفی.

    No votes yet.
    Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *