مهارتی به نام خودآگاهی (۲)

3+

 

هفته گذشته در نوشتار (مهارتی به نام خودآگاهی(۱)) به نکاتی در مورد خودآگاهی اشاره کردیم، در این نوشتار به ادامه این موضوع خواهیم پرداخت.

 

در آموزش مهارت‌های زندگی، برای اینکه کودک بتواند از خود، ارزیابی مثبتی داشته باشد و خود را با ارزش بداند، باید از خصوصیات مثبت، توانایی‌ها، زیبایی‌ها واستعدادهای خود، آگاه بوده
و به آن ارج نهد و از این ویژگی‌ها احساس خوشحالی و رضایت کند.

علاوه بر این کودک باید قادر باشد به طور واقع‌بینانه محدودیت‌ها، کاستی‌ها و ناتوانی‌های خود را ببینید و آن‌ها را به عنوان قسمتی از خود بپذیرد و از وجود آن‌ها شرمنده نباشد.

قبول اشتباه‌ها و یادگیری از آن، یکی‌دیگر از نکاتی است که باعث افزایش عزت‌نفس و کسب مهارت خودآگاهی در کودکان و نوجوانان می‌شود.

 

حضرت علی(ع) می‌فرمایند:
((من عرف نفسه، فقد عرفه ربه.))

یعنی هر کس خودش را شناخت خدایش را خواهد شناخت.

این در حالی است که در دهه‌های اخیر روانشناسان در بررسی اختلال‌های رفتاری و انحراف‌های اجتماعی به این نتیجه رسیده‌اند که بسیاری از اختلال‌ها و آسیب‌ها در ناتوانی برخی افراد در تحلیل‌های خود از موفقیت ریشه دارند.
برای اکثر ما توصیف ویژگی‌های اخلاقی و رفتاری خودمان برای دیگران کار سخت و دشواری است. به عنوان مثال ممکن است پاسخ به این سوال که چه کسی هستیم، سخت و دشوار باشد.
اکثر ما فقط در مورد ویژگی‌های کلی و عمومی خود از جمله سن، جنسیت، وضعیت شغلی و … خود صحبت می‌کنیم و از ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری خود اطلاعات کافی و مناسبی نداریم.
مثلا نمی‌دانیم که چه کارهایی را می‌توانیم خوب انجام دهیم؟ چه ویژگی‌های اخلاقی منفی داریم؟ چه اهدافی برای زندگی خود داریم؟ چه آرزوهایی داریم؟ علایق و الویت‌های زندگی ما چیست؟ چه چیزهایی ما را ناراحت یا خوشحال می‌کند؟

 

Self-awareness
مهارت خودآگاهی

 

رشد خود آگاهی به ما کمک می‌کند تا دریابیم که تحت فشار روانی قرار داریم یا نه و این معمولا پیش شرط و شرط ضروری برای روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است.

 

انواع خود آگاهی:

۱) خودفیزیکی:
به تصویری که هر کس از ظاهر فیزیکی خود دارد گفته می‌شود. آیا از ویژگی‌های ظاهری خود راضی هستیم یا احساس خوبی نداریم؟

۲) خود جنسیتی:

تصویر و برداشتی که هر کس از هویت و تمایلات خود دارد. به عبارت دیگر آیا از زن یا مرد بودن خود احساس رضایت داریم یا خیر؟

۳) خود اجتماعی:
به تصویری که فرد از جایگاه اجتماعی خود دارد گفته می‌شود، یعنی دیگران ما را چگونه می‌بینند؟ چگونه در گروه‌ها ظاهر می‌شویم؟ در اجتماع چه نقش‌هایی باید داشته باشیم؟ پایگاه اجتماعی ما چگونه است؟ دیگران با ما چگونه هستند؟ و ما با دیگران چگونه‌ایم؟

۴) خود معنوی:
تصور شخص از اعتقاداتش است که معمولا به زندگی و باورهای مذهبی او معنا می‌بخشد. برای مثال آیا مذهبی هستیم؟ آیا به زندگی پس از مرگ باور داریم؟

 

شناخت خود
 مهارت خودآگاهی

 

۵) خود تاریک:
جنبه خاصی از خود است که در برگیرنده اسرار ماست.
چون دوست نداریم فاش شود، معمولا انرژی زیادی برای مخفی نگه‌داشتن آن صرف می‌کنیم.

۶) خود آرمانی:
بخشی از ماست که می‌خواهیم به آن برسیم. دائم در این فکر هستیم که چگونه به نظر می‌آییم؟ با نگاه به زندگی دیگران، خودمان را با آن‌ها مقایسه می‌کنیم، سپس در ذهن خویش تصویری از خود می‌سازیم که دوست داریم همانند آن باشیم، که به آن خود آرمانی می‌گویند.

۷) خود واقعی:
درونی‌ترین بخش وجودی ما، خود واقعی ماست که آن را به خوبی می‌شناسیم ولی افراد محدودی از آن آگاه هستند. ممکن است از دیگران پنهان کنیم چون نگرانیم از این که اگر دیگران خود واقعی ما را بشناسند، علاقه‌شان را نسبت به ما از دست بدهند.

 

ویژگی افراد خودآگاه:

 

خود شناسی
 مهارت خودآگاهی

 

_برای خود ارزش قائل هستند.
_ از روحیه انتقادپذیری برخوردار هستند.
_نسبت به ارزش‌ها و اعتقاداتشان آگاهی کامل دارند و از آن دفاع می‌کنند.
_ احساس خوشنودی و رضایت خاطر زیادی دارند.
_ در مقابل فشار و ضربه‌های روانی و اجتماعی مقاومت بیشتری از خود نشان می‌دهند.
_ به دنبال سرزنش و تحقیر دیگران نیستند، بلکه با دیگران با احترام برخورد می‌کنند.
_ اغلب از روحیه مثبت‌اندیشی برخوردار هستند.
_.روحیه همکاری و مشارکت بالایی دارند.
_ از مشورت با دیگران و افراد صاحب‌نظر استقبال می‌کنند.

امروزه شناخت و آگاهی انسان از خود، نیازمند دانش و روش است. چون انسان هزاره سوم بیش از هر دوره دیگری با ارتباطات و فناوری گره خورده، شناخت وی از خود مستلزم بررسی و ارزیابی صحیح از خود است.

 

  • منبع:
    نوشتاری گردآوری شده از آقای محمد کاوه

    در مجله موفقیت


    زهرا سادات هاشم پور
3+
Rating: 3.0/5. From 1 vote.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *