پل‌های ایران را تا چه اندازه می شناسید؟!

0

 

جستجو در تاریخ ایران‌زمین همواره شگفت‌انگیز و قابل‌تأمل بوده است. با ارائه این مطلب بر آنیم که شما همراهان گرامی را با بخشی از تاریخ کهن ایران‌زمین که مربوط به انواع پل‌ها در سراسر این سرزمین است آشنا کنیم. این مطلب در دسته‌بندی انواع پل ازنظر کاربری و تاریخی به شما مخاطبان گرامی ارائه می‌شود.

 

 

پل

پل‌ها از ساختمان‌هایی هستند که هم در بیرون و هم در درون شهرها ساخته می‌شوند. در گذشته گاه از سدها و بندها هم همچون پل بهره‌گیری می‌شده است؛ به‌ویژه آن‌ها که در راستای گذر و رفت‌وآمد مردم ساخته می‌شده‌اند.

 

 

دسته بندی پل‌های ایران:

 

-پل‌های کهن

-پل بند

-پخشاب

-پل‌های سده هشتم

-پل‌های صفوی اصفهان

-پل‌های قاجار

-آباره

 

 

پل‌های کهن

 

از پل‌های کهن در ایران بخش‌های اندکی به‌جامانده است.

اصطخری در کتاب خود از پلی نزدیک ارگان (ارجان یا ارقان) در نزدیکی بهبهان یاد می‌کند. در گذشته آنجا شهری بزرگ بوده که امروزه چیزی از آن برجا نیست و شهر بهبهان امروزی جای آن ساخته‌شده است. کنار شهر کهن پلی بوده با دهانه‌ای پهن و بلندای آن به‌اندازه‌ای بوده که یک سوار بلندبالا روی شتر با نیزه‌ای در دست می‌توانسته از زیر آن بگذرد.

در فیروزآباد به‌سوی هزار پیچ در مسیر کوار پلی وجود داشت که تا این اواخر پابرجا بود ولی افسوس در کشمکش‌هایی که میان دولت و قشقایی‌ها پیش آمد ویران شد. امروزه هنوز آثاری از آن پل سنگی را می‌توان دید. چنددهانه از آن در پیش از اسلام ساخته‌شده که هنوز کمابیش برجاست. این پل زمان آل‌بویه بازسازی‌شده بود بدین گونه که دهانه بزرگ آن به چند چشمه بخش شده تا کوچک‌تر شوند که این چشمه‌ها ویران‌شده است. آنچه برجا مانده نشان از پیشرفت در پل‌سازی ایرانیان است.

 

پل چهارباب در خرم‌آباد

یکی از پل‌های کهن پل چهارباب در خرم‌آباد است. بیشتر این پل‌ها در سده سوم و چهارم میلادی ساخته‌شده‌اند. سپس چشمه‌های آن‌ها را در سده چهارم و پنجم و ششم هجری بازسازی کرده‌اند و گاه شکل آن‌ها نیز دگرگون‌شده است. ولی پایه‌ها همان پایه‌های نخستین بوده است.

یکی دیگر از پل‌های کهن روی رودخانه کشکان نزدیک خرم‌آباد است که جاده مهمی از روی آن می‌گذشته است. این پل را نجم الدین پسر بدرالدین از فرمانروایی شیعی کرد ساخته است که هم‌زمان با آل‌بویه در غرب ایران فرمانروایی می‌کرده‌اند. پل‌های دیگری نیز نزدیک خرم‌آباد یافت می‌شود که تنها پایه‌های آن‌ها به‌جامانده است.

 

پل شهرستان (پل جی)

پل شهرستان در اصفهان مربوط به دوره ساسانیان و پیش از اسلام است که ساختمان نخستین آن در سده ششم پیش از میلاد چهار کیلومتری شرق اصفهان و روی زاینده‌رود ساخته‌شده است. سپس در سده دوم و سوم میلادی یک بازسازی‌شده و پس از اسلام هم پیوسته بازسازی می‌شد. نوع ساخت این پل که در میان چشمه‌های آن قوس‌های زیبای کوچکی اجراشده، هنوز کاملاً سالم و پابرجا و قابل‌استفاده است. این پل را می‌توان قدیمی‌ترین پل ساخته‌شده روی زاینده‌رود نامید. مصالح به‌کاررفته در این پل خشت و آجر و ساروج است و کارشناسان دلیل استقامت و ماندگاری آن را نیز همین موضوع می‌دانند. جالب است که پایه‌های آن به‌اندازه‌ای پایدار و استوار بوده که در هیچ زمانی نیاز به بازسازی آن‌ها پیش نیامده است. طول این پل ۱۰۵ متر و عرض آن پنج‌متر است که این امر سبب شده رفت‌وآمد مسافران و کاروان‌ها از روی آن به‌سادگی انجام شود. به گواه بسیاری از باستان شناسان دلیل اولیه ساخت این پل، استفاده از آن در لشکرکشی‌های نظامی بوده که بعدها مورداستفاده تجاری و… قرار گرفت.

 

پل شهرستان-اصفهان
پل شهرستان- اصفهان

 

پل‌دختر در میانه

یکی از پل‌های ارزشمند پل‌دختر در میانه است که دهانه پهنی داشته که متأسفانه این دهانه ویران‌شده و پل تازه‌ای در کنار آن ساخته‌شده است. این پل ۲۵۰۰ سال پیشینه دارد و در مسیر جاده‌ای مهم قرارگرفته که شمال ایران را به دیگر جاها می‌پیوسته و اهمیت نظامی و هم بازرگانی داشته است. سالهای سال از روی آن خودرو هم گذر کرده و پایدار مانده است.

 

پل دختر – میانه
پل دختر – میانه
پل دختر – میانه
پل دختر – میانه

 

پل‌دختر لرستان

این پل ابتدای جاده پل‌دختر خرم‌آباد و در ورودی شهر پل‌دختر قرارگرفته است. اکنون تنها دو طاق چشمه در طرفین منتهی‌الیه شرق و غرب باقی‌مانده‌اند که جاده آسفالته از زیر طاق چشمه شرقی عبور می‌کند و در منتهی‌الیه غرب نیز طاق چشمه‌اش ارتفاع کمی دارد. این دومین پلی است که در لرستان بنام «کر و دت» یا پل‌دختر مشهور است هرچند این بنا قرن چهار هجری قمری مورد مرمت و تجدید بنا قرارگرفته است، اما اصل آن بنا به‌احتمال‌زیاد مربوط به دوره ساسانی است.
جهت پل شرقی ـ غربی و طول آن ۲۷۰ متر است و پایه‌های پهن و قطور آن از سنگ ساخته‌شده‌اند. امروزه تنها یک طاق از پل موجود است که جاده خرم‌آباد‌ ـ اندیمشک از زیر آن می‌گذرد. بلندای این طاق ۱۸ متر از سطح آسفالت است و نزدیک به ۳۰ متر از آب رودخانه ارتفاع دارد. عرض چشمه موجود ۵/۱۱ متر است. 

درباره وجهه تسمیه پل برخی آن را منتسب به ایزد بانو آناهیتا می‌دانند. بی‌تردید این پل اهمیت ویژه‌ای در ارتباط بین مناطق جنوب با غرب و مرکز و شمال داشته و علاوه بر اتصال لرستان و ایلام راه اصلی شاپور خواست به جندی‌شاپور شهر قدیمی خوزستان (دوره ساسانی) به شمار می‌رفته است.

 

 

تصویر متعلق به سال ۱۳۳۰ ه.ش
پل دختر لرستان- وضعیت کنونی
پل دختر – لرستان

 

 

پل بند

 

برخی از پل‌ها روی‌ بندها ساخته‌شده است؛ مانند بند امیر که همچون پلی است که دو سوی رودخانه را به هم می‌پیوندد. چند سده دیگر در دنباله بند امیر بوده که برخی از آن‌ها را پیش از اسلام و برخی را پس از اسلام ساخته‌اند و امروزه بیشتر دهانه‌های آن‌ها ویران‌ شده‌اند.

 

پل بند امیر- رود کر
پل بند امیر – رود کر
پل بند شادروان – شوشتر
پل بند شادروان – شوشتر
پل بند شادروان – شوشتر
پل بند شادوران – شوشتر- وضعیت کنونی

 

 

پخشاب

 

برخی پل‌ها هم روی پخشاب ساخته‌شده بودند. پخشاب جایی بوده که آب در آن گرد می‌آمده و ته‌نشین می‌شده است. چون آب را یک‌راست از آب پشت‌بند نمی‌گرفتند. در بند رودزن که نخستین ساختمان آن از نزدیک به ۶۰۰ پیش از میلاد به‌جامانده، پخشاب آن درون سنگ تراشیده شده و از روی آن همچون پل بهره‌گیری کرده‌اند.

 

 

پل‌های سده هشتم

 

در سده هفتم و هشتم پل‌های گوناگونی ساخته‌شده‌اند. در سده هفتم مغول‌ها بسیاری از پل‌ها را ویران کردند. از سده هشتم پل‌هایی به‌جامانده که در آن زمان بازسازی‌شده‌اند؛ مانند پل خشتی لنگرود. بااینکه آجر واژه‌ای بسیار کهن است ولی در شمال به آجر، خشت گفته می‌شود. این پل دو دهانه دارد و هنوز هم از آن بهره‌گیری می‌شود.

 

پل خشتی لنگرود -گیلان
پل خشتی لنگرود- گیلان

 

 

پل‌های صفوی اصفهان

 

از سده یازدهم پل‌های چندی باقی‌مانده است، مانند سی‌وسه‌پل و خواجو که از دید ظرافت، زیبایی و فن ساختمان و نیز پخش کردن حرکت روی آن کم مانند هستند. این پل‌ها ازنظر معماری و شیوه آن همان شیوه معماری اصفهان است که از قرن دهم جانشین شیوه آذری شده و تاکنون نیز ادامه دارد. چون پخش کردن حرکت روی پل مسئله بسیار مهمی است و پل باید به‌گونه‌ای ساخته شود که حرکت تشدید نشود و پخش شود. برای پهن کردن، روی شانه تاق پل‌ها خاکروبه می‌ریخته‌اند. برخی از بیگانگان که برای بررسی پل آمده بودند، دلیل این خاکروبه‌ها را درنیافته بودند و گمان برده بودند که این‌ها خاکروبه شهر است که آنجا ریخته شده است. بااینکه این پل‌ها در بیرون شهر بوده و یافتن این‌همه خاکروبه و آوردن به آنجا اصلاً کار مشکلی بوده است. خاکروبه یعنی خاک و خاشاک به‌دردنخور و خاک آوار که پیدا کردن آن دشوار بوده است. در پل کرمانشاه که اکنون دیگر از آن بهره‌گیری نمی‌شود نیز خاکروبه ریخته شده است. پل کنار تصفیه‌خانه کرمانشاه نیز این‌گونه است. همه این پل‌ها در زمان صفویان از آجر ساخته‌شده و هم پل بودند و هم بند.

 

پل خواجو

پل به‌صورت دوطبقه است. به‌موازات جاده رواقی سرپوشیده قرار دارد که می‌توان از آن رودخانه را تماشا کرد که در زیر نیز راهی برای قدم زدن و پله‌هایی برای نشستن وجود دارد؛ در وسط آن نیز بنای زیبایی که منظر مناسبی دارد قرارگرفته است.

 

پل خواجو- اصفهان

 

این پل یکی از زیباترین تناسبات را دارد. می‌توان گفت زیباترین پل دنیا است. این پل باشکوه و ظریف است. تا جایی که امکان داشته روی جزییات آن کارشده و تمامی مسائل فنی در آن رعایت گردیده و دارای پایه‌های ظریف است. آب‌شکن‌ها و جرزهایی که جلوی آب و سینه‌به‌سینه آن قرار می‌گیرند (که قبلاً نیز ذر پل‌ها و سدها و بندها رعایت می‌گردید) به‌صورت نیم‌گرد طراحی‌شده و پایه‌ها در قسمت آن‌طرف پل به شکل پلکانی در آمده است.

 

پل خواجو – اصفهان
پل خواجو – اصفهان
پل خواجو – اصفهان

تنظیم آب جاری:

پل خواجو که از نوع پل سدی (پل بند) است، به عقیده برخی، نقطه اوج پل‌سازی در ایران به شمار می‌رود. عملکرد این پل این است که می‌تواند آب را تا ارتفاع شش متر بالا ببرد. دارای شانزده دریچه تخلیه آب است. در بدنه این پل شیارهایی قرار دارد که کشویی در آن قرارگرفته و می‌توانسته‌اند با بالا و پایین بردن کشوها تنظیم اندازه آب جاری و آب جمع شده در پشت پل را انجام دهند. با ایجاد این دریچه و جمع شدن آب در پشت آن دریچه وسیع و زیبایی به وجود می‌آمده است. در ساخت این پل از مصالحی همچون سنگ، آجر و ساروج استفاده‌شده است.

 

پل خواجو – اصفهان
پل خواجو – اصفهان

 

پل گاماسب کرمانشاه

از دیگر پل‌ها، پل گاماسب در کرمانشاه است که در برابر بیستون قرار دارد. بخشی از آن در زمان صفویان ساخته‌شده است. از این پل تنها پایه‌های آن به‌جامانده است. این پایه‌ها به‌اندازه‌ای نزدیک به هم بوده که گمان می‌رود روی آن‌ها تنها تخته‌سنگ انداخته بوده‌اند. چون برای نمونه در پاسارگاد در جای گذر از خندق، روی پایه تخته‌سنگ انداخته می‌شده و پلی پدید می‌آمده است.

در زمان آل‌بویه و معاصر آن‌ها پل‌های بسیاری همانند بند امیر و پل‌های چهارگانه خرم‌آباد و لرستان ساخته‌شده که برخی روی سد و برخی تنها بر روی رودخانه بوده‌اند. در روستاهای پیرامون الموت پل‌هایی با چوب ساخته‌شده که بسیار کهن هستند و نیاز است بررسی‌های بیشتری روی آن‌ها انجام شود. در پایه‌های آن‌ها سنگ هم به‌کاررفته تا استوارتر شوند.

 

پل گاماسب- کرمانشاه

 

پل‌های صفوی در شمال

در شمال پل‌های فراوانی از زمان صفویان به‌جامانده‌اند. مانند پل فرح‌آباد ساری که باآنکه سیل پل را از جا کنده و آن‌سوتر انداخته، ولی ساختار پل هنوز برجاست. گویی در آن فلز به‌کاررفته است. چون ملات و آجر این پل‌ها بسیار مرغوب بوده که در برابر سیل جا کن می‌شده ولی از هم فرونمی‌ریخته است.

 

پل فرح آباد- ساری
پل فرح آباد- ساری

 

 

پل‌های قاجار


از زمان قاجار هم چند پل به‌جامانده که چندان اهمیت ندارد؛ مانند پل رباط‌کریم پل‌هایی یافت می‌شود که اکنون با دگرگونی مسیر جاده از آن‌ها بهره‌گیری نمی‌شود؛ که شاید کهن به نظر برسند؛ ولی پیشینه چندانی ندارند و مربوط به اوایل جاده‌سازی برای خودرو می‌باشند.

 

 

آباره

 

برخی از پل‌ها هم بر روی دره‌ها زده می‌شده تا آب را از یک‌سو به‌سوی دیگر برساند که به آن «آباره» می‌گفتند. پل جویی که هنوز به این نام نامیده می‌شود چنین پلی بوده است. برخی از آباره ها تنها یک تنه درخت بودند که درون آن را خالی کرده بودند و آب از آن می‌گذشته است.

 

پل جویی – اصفهان
پل جویی – اصفهان
پل جویی – اصفهان

 

 

پل‌های هراز

برخی پل‌ها روی دره‌ها زده می‌شده است؛ مانند پل‌های جاده هراز. چون هنگام برف و ریزش بهمن، دره‌ها خطرناک بوده‌اند به‌ناچار جاده را به بالای کوه می‌کشانده‌اند و آن را از پل‌هایی رد می‌کرده‌اند. به‌ناچار جاده را به بالای کوه می‌کشانده‌اند و آن را از پل‌هایی رد می‌کرده‌اند. برای ساخت آن از هر برآمدگی همچون پایه پل بهره‌گیری می‌شده است. راهی که با این پل‌ها درست می‌شده باریک و به‌اندازه گذر دو اسب یا چهارپای باربر کنار هم بوده است. ولی این پل‌ها به خاطر جایگاهشان اهمیت داشته‌اند.

 

پل جاده هراز – قدیم
پل جاده هراز – وضعیت کنونی

 

 

پل خان شیراز

برخی از پل‌ها روی رودخانه‌های خشک زده می‌شدند.
رودخانه‌هایی که تنها هنگام سیلاب پر آب می‌شدند. نمونه آن پل خان شیراز است. پل بر روی رودخانه خشک در زمان کریم‌خان زند ساخته‌شده است و در مسیر راهی است که به دروازه قرآن می‌رسد. اکنون روشن نیست که پل کنونی پل همان زمان است یا بازسازی‌شده است.

 

پل خان – شیراز
پل خان – شیراز
پل خان – شیراز

 

 

پل چالان چولان

پل چالان چولان در دشت سیلاخور در مسیر جاده قدیمی بروجرد به خوزستان و اصفهان روی رودخانه سزار در روستای گاراژ احداث‌شده است. ‌این پل در زمان صفوی و روی شالوده پلی از زمان ساسانی ساخته‌شده و ‌طول این پل ۱۲۰ متر است که دارای شش طاق چشمه آجری است که پایه‌های آن تا ارتفاع یک متری از سنگ و بدنه از آجر ساخته‌شده است. اکنون این پل دارای شرایط مناسبی است. نکته قابل‌توجه تغییر نکردن عرض رودخانه است که هنوز آب از زیر تمام طاق چشمه‌های آن عبور می‌کند.

 

پل چالان چولان – بروجرد
پل چالان چولان- بروجرد
پل چالان چولان – بروجرد

 

در دو طرف گذرگاه این پل دو دیواره آجری به ارتفاع ۹۰ سانتی‌متر برای امنیت و ممانعت از سقوط عابران از روی پل ایجادشده است. روی گذرگاه پل، جان‌پناه آجری در طرفین مسیر ایجادشده که در بالا به شکل مثلثی و شیروانی ساخته‌شده است. تا چندی پیش عبور و مرور خودروها از روی این پل انجام می‌گرفت که امروزه با ساختن پلی جدید در کنار آن، مسیر حرکت ماشین‌ها تغییر کرده است. در پایه‌های پل و قسمتی که با آب تماس دارد، زائده‌های مثلثی شکلی ایجادشده است که جریان عبور آب را تسهیل می‌کند. پل تاریخی چالان چولان در زلزله فروردین ۸۵ خسارت دید که اکنون این بخش‌ها مرمت‌شده است.

 

پل چالان چولان- بروجرد

 

پل لاتیدان

پل لاتیدان که در نزدیکی شهر بندرعباس در استان هرمزگان واقع است، به‌عنوان طولانی‌ترین پل تاریخی کشور از جاذبه‌های دیدنی این استان به شمار می‌رود. این پل سال‌ها در زیرخاک مدفون بود تا اینکه در سال ۱۳۷۲، در اثر سیلاب در نزدیکی روستای نیم‌ کار، نمایان شد.

این پل در ۵۰ کیلومتری غرب بندرعباس روی رود «کول» پلی بسیار بلند و طویل به طول ۸۰۰ متر ساخته‌شده است که برای تجسم اندازه آن کافی است بدانید طول پل لاتیدان چیزی حدود سه برابر سی‌وسه‌پل اصفهان است.

 

 

پل لاتیدان- بندرعباس
پل لاتیدان- بندرعباس

 

متأسفانه امروزه بخش‌های زیادی از این پل تخریب‌شده و تنها ۲۷۰ متر از سمت غرب و ۱۵۰ متر از سمت شرقی این پل پابرجاست و ۳۸۰ متر از بخش‌های میانی پل در طول زمان و به دلیل شدت سیلاب‌های فصلی این رود از بین رفته است. عرض پل لاتیدان به دلیل طولانی بودن آن در بخش‌های مختلف متغیر است. یکی از اصلی‌ترین دلایل تخریب قسمت میانی پل، نبود امکان ساخت پی و شالوده محکم برای آن به دلیل شدت‌جریان آب رود است. مصالح به‌کاررفته در ساخت این پل سنگ‌های تراش نخورده و ناهمگون است که توسط ملاط به یکدیگر متصل شده‌اند.

این پل به شماره ۲۰۰۵ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

پل لاتیدان- بندرعباس -وضعیت کنونی

 

 

پل کهنه کرمانشاه

پل کهنه کرمانشاه در شرق کرمانشاه کنونی روی رودخانه قره‌سو قرار دارد. این پل از روزگار کهن نقشی مهم در ارتباط میان ایران و بین‌النهرین و عراق امروزی داشته و تقریباً بیشتر کاروان‌هایی که به‌قصد شهرهای کربلا، نجف، کاظمین، سامرا و سایر شهرهای عراق از ایران سفر می‌کردند، ناگزیر به عبور از این پل بودند.

 

پل کهنه – کرمانشاه

 

امروزه بعد از گذشت صدها سال از ساخت این پل هنوز به‌اندازه‌ای قدرتمند باقی‌مانده که از آن برای عبور و مرور خودروها و کامیون‌های حمل آجر که محصولات کوره‌های آجرپزی اطراف پل را به سایر نقاط حمل می‌کنند، استفاده می‌شود.

تاریخ ساخت پل مربوط به دوره صفوی است البته در کتاب معماری ایران یوسف کیانی این پل را ساسانی ـ سلجوقی معرفی کرده و همچنین در کتاب پل‌های قدیمی ایران (تحقیق و تألیف: محمدعلی مخلص‌، سازمان میراث فرهنگی) آمده است: «بنیان اولیه ساسانی، تعمیر سلجوقی و بازسازی کامل در دوره صفویه.» این پل، شش طاق دهانه دارد و عرض معبر آن حدود هفت متر است. طول فعلی پل تقریباً ۱۴۹ متر و اکنون روی پل آسفالته است.

 

پل کهنه – کرمانشاه
پل کهنه – کرمانشاه

 

 

پل گاومیشان سند

این پل روی رود سیمره، پس از تلاقی رود کشکان و در جاده دره شهر، بعد از روستای بابا خوارزم قرارگرفته است. اکنون تمام رود سیمره از بستر میان دوپایه پل عبور می‌کند که تاق آن نیز شکسته است. سایر چشمه‌های پل سالم مانده‌اند. بستر رود سیمره هشت متر پایین‌تر از کف چشمه‌های پل قرار دارد که طی چند قرن به وجود آمده است. نزدیک به ۲۰۰ سال پیش، این پل را والی پشتکوه مرمت کرده بود. طول این پل ۱۶۸ متر و عرض گذرگاه آن هشت متر بوده است. اکنون شش چشمه نسبتاً سالم از پل گاومیشان باقیمانده است. بزرگ‌ترین چشمه طاق این پل حدود ۷‌/‌۳۲ متر عرض دارد و در ساخت این بنا از مصالح قلوه‌سنگ، آجر، بلوک‌های سنگی و ملاط گچ نیم کوب استفاده‌شده است.

 این بنا در دوره‌های صفوی و قاجار مورد مرمت و استفاده قرارگرفته است. در قسمت جنوب پل اتاق‌ها و فضاهای طاق داری تعبیه‌شده بود که گذرگاه پل از روی آن عبور می‌کرد. مقطع پایه ستون‌های پل؛ بیضی است که این نوع طراحی برای تسهیل در عبور جریان آب است. نکته هوشمندانه در ساخت این پل، استقرار پایه‌ها روی بستر صخره‌ای طرفین رودخانه است که تماس این پایه‌ها را با فشار آب و رطوبت ناشی از آن به حداقل رسانده است. علاوه بر موارد ذکرشده، در زیر گذرگاه پل، یک فضای مسقف با قوس و طاق‌هایی طراحی‌شده به وجود آمده است. سرهنری راولینسون در سفرنامه خود می‌نویسد: «پلی که هم‌اکنون روی سیمره (دره شهر فعلی) قرار دارد یکی از مهم‌ترین پل‌های ایران است و آن را حسین‌خان بزرگ، والی معروف ایلام و لرستان به سال ۱۰۰۸ هجری قمری تعمیر کرده و طول آن ۱۶۸ گام است.»

 

پل گاومیشان سند
پل گاومیشان سند

 

 

پل کشکان

این پل روی کشکان رود در جاده خرم‌آباد ـ کوه دشت و ۴۰ کیلومتری کوه دشت در روستای پاپل، قرارگرفته است. در متون تاریخی از آن به‌عنوان کژکی یادشده است.
دره کشکان از دیرباز شاهد حضور و زندگی انسان‌ها بوده است. به همین دلیل بیش از چهار پل روی این دره و به فاصله کمتر از ۵۰۰ متر ساخته‌شده که خود گویای اهمیت این گذرگاه تاریخی است. این پل دارای ۱۲ چشمه بزرگ و یک چشمه کوچک در منتهی‌الیه غربی پل است. پایه ستون‌ها از سنگ‌تراش خورده و بدنه از لاشه‌سنگ و ملاط گچ، آهک و ساروج ساخته‌شده و در منتهی‌الیه قوس‌ها از آجر استفاده‌شده است. به دلیل اینکه فاصله بین ستون‌ها زیاد بوده است، به هنرمندی تمام مابین هر ستون مثل حجره‌ای ساخته‌شده که از آن استفاده زیادی می‌شده است. در آن زمان برای رفع رطوبت از سوراخ‌هایی در پایه پل استفاده کرده‌اند که علت استحکام آن تا این زمان همین می‌تواند باشد.

 

پل کشکان – خرم آباد
پل کشکان – خرم آباد

 

طول پل هم‌اکنون بسیار زیاد است و تنها می‌توان گفت بین دو ستون آن آب رد می‌شود که شاید از دیرباز هم کل این پل روی آب قرار نداشته است. این پل به‌تنهایی دارای ۲۸۵ متر است که معلوم است ساختن آن بسیار مدت زیادی طول کشیده است اما اگر بخواهیم اندازه پل را به احتساب، بقیه دنباله پل حساب کنیم، چیزی حدود ۳۴۰ متر، خواهد شد.

هم‌اکنون بیشتر قسمت‌های پل موجود است اما برخی بخش‌های پل تخریب‌شده است.

 

پل کشکان – خرم آباد
پل کشکان – خرم آباد

 

در ادامه طی هفته‌های آتی قصد داریم به تحلیل و بررسی تخصصی در باب نوع سازه، نحوه ساخت، تزئینات، جزئیات و … در مورد پل‌های ایران بپردازیم.

با ما همراه باشید.

 

 

منابع:

– معماری ایرانی – دکتر پیرنیا، محمد کریم – تدوین: دکتر معماریان، غلامحسین – نشر سروش دانش – چاپ اول – ۱۳۸۷
– آشنایی با معماری اسلامی ایران – دکتر پیرنیا، محمد کریم – تدوین: دکتر معماریان، غلامحسین – نشر سروش دانش – چاپ نوزدهم – ۱۳۹۱
– شهری بر هامون نهاده ( جستارهایی در باب پیشینه اصفهان) – ریاحی، محمد حسین ؛دکتر قاسمی، مریم؛ دکتر جاوری، محسن – ناشر: سازمان فرهنگی تفریحی شهرداری اصفهان – چاپ دوم – ۱۳۹۲

عکاسان:

آریا جعفری- ایمنا نیوز
صابر کریمی- ایسنا
ظفر پاپی- یافته نیوز
سجاد درویشی- مهر نیوز
ابراهیم بهروج

0
No votes yet.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *