شناخت کشور تاجیکستان و روحیات وآداب ورسوم مردمان تاجیک


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • محسن شیروانی
  • مریم جهانبخش

تاجیک یا تاجک نامی عمومی است براقوام ایرانی تباروفارسی زبان که ازکهن ترین زمان درآسیای مرکزی وافغانستان زندگی می کردند.وطن اجدادی تاجیک ها,تاجیکستان ,افغانستان وجنوب ازبکستان است.امروزه افزون براین مناطق درایران ,پاکستان,شمال هندوستان وناحیه سین کیانگ چین نیززندگی می کنند.باتوجه به تخمین های زده شده جمعیت مردم تاجیک چیزی بالغ بر ۲۲تا۳۰میلیون نفرمی باشد.

برای مردم تاجیک نام های دیگری هم عنوان گردیده است ازجمله :فارسی,پارسیوان یا پارسیبان ودهقان.دهقان درقدیم به ایرانی اصیل یعنی صاحب ملک وزمین اعم از ده نشین وشهرنشین ومقابل تازی وبری پنداشته می شده که چادرنشین وبدوی بوده اند.
دانشمندان دیدگاه های مختلفی درمورد واژه تاجیک ارایه کرده اند ازجمله : تاجیک به نام قبایل (داها) بوده ,پارت ها واشکانیان (دیی),(تاجیک)و(دجیک)خوانده می شدند.
تاجیک نامی است که ترکها برایرانیان نهادند زیرا ایرانیان پارسی کلاهی تاج مانند بر سرمی نهادند.تاجیک از(تای) است وهم ریشه (تگاس) به معنای پیشواز وددیک .
تاجیک هم ریشه است با نام مردم ایرانی (تات).تاجیک صفت منسوب است ازواژه (تاج) نام یک قبیله.
تاجیک به معنای آریایی وپاک ونجیب واصیل زاده ومهمان نواز است.درلغت نامه انگلیسی آکسفورد تاجیک را (یک پارسی)وکسی که نه عرب ونه ترک باشد تعریف شده است.

 

مردمان تاجیکستان

 

 

تاریخ تاجیکستان

تاجیکستان مشتمل بر نواحی تاریخی خجند، فرغانه، زرافشان و پامیر است. این نواحی چهارگانه هیچ‌گاه وحدت سیاسی امروزی را نداشتند و هرکدام از آن‌ها در طول تاریخ در حدود قلمروی دولت‌ها و حکومت‌هایی بودند که مرکز آن‌ها در بیرون از تاجیکستان فعلی بوده‌است. از این رو، سرزمین تاجیکستان را نمی‌توان ملاک تاریخ آن کشور قرار داد، هرچند که تاجیک‌ها خود را میراث‌دار سغدیان، بلخیان، خوارزمیان و سکاییان می‌دانند.

جغرافیای تاجیکستان

پهناوری تاجیکستان ۱۴۳٬۱۰۰ کیلومتر مربع (۹۵ ام در جهان) است و جمعیت آن ۸٬۱۶۰٬۰۰۰ تن (۹۸ ام در جهان) است (آمار ۲۰۱۴). تراکم جمعیت در این کشور ۵۷ تن در هر کیلومتر مربع است. تاجیکستان کشوری کوهستانی و سرسبز با بارندگی فراوان است که می‌تواند صادرکنندهٔ آب و برق به سایر کشورها باشد. تاجیکستان کشوری مرتفع است که رشته‌کوه پامیر آن را پوشانده‌است، ولی در شمال کشور، منطقه پست فرغانه وجود دارد.

در شمال تاجیکستان دشت فرغانه، در شمال غربی و بخش مرکزی، رشته‌کوه‌های ترکستان، زرافشان، حصار و آلای، در جنوب شرقی رشته‌کوه‌های بلند پامیر (بلندی تا ۷۴۹۵ متر) قرار دارد. در بخش جنوب غربی زمین‌های نسبتاً پست‌تر وخش و حصار و غیره قرار دارد. رودها و دریاچه‌های تاجیکستان از قله‌ها سرچشمه می‌گیرند. مجموع طول ۹۴۷ رودخانه تاجیکستان بیش از ۲۸۵۰۰ کیلومتر است که ۶۰٪ ذخیره آبی آسیای مرکزی را تشکیل می‌دهند.

در تاجیکستان بیش از ۸۰ گونه از پستانداران، بیش از ۳۶۵ گونه پرنده، ۴۹ گونه خزنده، تقریباً ۴۰ گونه ماهی و بیش از ۱۰ هزار گونه حشره زندگی می‌کنند. از جانوران این کشور می‌توان به پلنگ برفی، سیاهگوش (به فارسی تاجیکی: سیلاوسین)، خرس، گرگ، و روباه اشاره کرد. در این کشور آهو و گوسفندهای کوهی بسیاری هم زندگی می‌کنند.

در تاجیکستان چهار حفاظتگاه ملی (بیشه پلنگان، رامیت، دشت جوم و زارغول)، و ۱۳ پرورشگاه و پارک ملی فعالیت دارند. مناطق حفاظت‌شده طبیعی این کشور جمعاً حدود ۲۱٪ از خاک کشور را دربر می‌گیرند.

قلعه حصار تاجیکستان

 

 

رودها

تاجیکستان دارای رودهای بسیاری است. شمار رودهایی که طول آن‌ها از ۱۰ کیلومتر تجاوز می‌کند به ۹۴۷ می‌رسد. رودهای مهم آن عبارتند از:

سیر دریا (سیحون)
آمودریا (جیحون)
رودخانه زرافشان
رود پنج
رودخانه مرغاب
سرخ آب
کافرنهان
رود وخش

در مجموع طول ۹۴۷ رودخانه تاجیکستان بیش از ۲۸٫۰۰۰ کیلومتر است. همچنین در تاجیکستان ۱٫۳۰۰ مرداب، جمعاً به مساحت ۷۰۵ کیلومتر مربع وجود دارد. بزرگترین مرداب کشور قراکول نام دارد.

 

رودهای تاجیکستان

 

 

مرزها
افغانستان (جنوب): ۱۲۰۶ کیلومتر
ازبکستان (باختر): ۱۱۶۱ کیلومتر
قرقیزستان (شمال): ۸۷۰ کیلومتر
چین (خاور): ۴۱۴ کیلومتر
در ماه ژانویه سال ۲۰۱۱ مجلس نمایندگان تاجیکستان پروتکل تعیین خطوط مرز میان تاجیکستان و چین را تصویب کرد که طبق این سند ۱٫۱ هزار کیلومتر مربع (حدود یک درصد) از خاک تاجیکستان در ولایت بدخشان این کشور، به کشور چین داده شد.

 

نقشه کشورتاجیکستان

 

 

وضعیت کشاورزی

تولیدات زراعی تاجیکستان شامل پنبه، دانه، میوه، انگور، سبزیجات، احشام، گوسفند و بز است و بخش اعظم اقتصاد تاجیکستان در بعد کشاورزی وابسته به پنبه، دانه و سبزیجات می‌باشد. تولیدات غذایی برای مصرف داخلی ناکافی بوده و کشاورزی در حال حاضر به دلیل مشکلات اقتصادی تقریباً غیرمکانیزه می‌باشد.
وجود شرایط مساعد طبیعی و اقلیمی و علاقه‌مندی سنتی مردم تاجیک به کشاورزی از قدیم‌الایام، تاجیکستان را به سرزمین باغداران، انگور و پنبه‌کاران تبدیل کرده است.
بسیاری از انواع پنبه دارای الیاف نازک، انگور، خربزه و میوه‌جاتی که در جمهوری پرورش می‌شود، در نوع خود مرغوب و بی‌همتاست.
پنبه‌کاری در ساختار کشاورزی تاجیکستان سهم بارزی دارد. در نواحی جنوبی تاجیکستان عمدتاً انواع مرغوب پنبه دارای الیاف نازک کشت می‌گردد که در بازار جهانی خریداران بسیار دارد.
رشد و توسعه باغداری و انگورکاری در سیستم کشاورزی تاجیکستان مقام ویژه‌ای دارد و تاجیکستان سرزمین میو‌های شهدبار می‌باشد.

 

کشاورزی درتاجیکستان

 

 

زبان

زبان اصلی و رسمی تاجیکستان تاجیکی، زبان دوم روسی زبان سوم ازبکی و زبان غالب مورد استفاده تاجیکی و روسی است.
زبان تاجیکی ۸۰ % گویش کشور را در بر می‌گیرد و زبان روسی به عنوان زبان معاشرت بین اقوام و ملیت‌های گوناگون ساکن در تاجیکستان پذیرفته شده است. زبان تاجیکی در زمره زبان‌های ایرانی و لهجه‌های باستانی جنوب غربی فلات ایران محسوب می‌شود. زبان تاجیکی امروزه جای زبان روسی را که به طور عام در تاجیکستان استفاده می‌شد، گرفته است. زبان روسی نیز مخصوصاً در شهر دوشنبه هنوز هم کم و بیش استفاده می‌شود و زبان معاشرت بین ملیت‌های مختلف نیز است. زبان ازبکی نیز بعد از تاجیکی و روسی مقام سوم را در این کشور دارد.
تاجیکی با تفاوتهایی اندک همان زبان فارسی در ایران و زبان دری در افغانستان است. لیکن اکثر افرادی که به فارسی صحبت می‌کنند، نمی‌توانند به خط فارسی بنویسند یا بخوانند که البته این امر سالها پیش به علت تغییر الفبای فارسی به سریلیک توسط شوروی بوده است.
زبان تاجیکی چهار گویش دارد: گویش مرکزی نواحی زرافشان و حصار، گویش جنوبی مردم کولاب و رشت و غیره، گویش شمالی نواحی سمرقند، بخارا، استروشن، پنجکنت، فَرغانه شرقی (خجند) و غیره و گویش جنوب شرقی که در درواز و بدخشان به آن صحبت می‌کنند.
پایه بسیاری از گروههای زبانی در ناحیه پامیر، ایرانی است نظیر روشانی، وخی (وخانی)، اشکاشمی،سریکلی، یزغلامی، شغنانی (شغنی)، سنگلیچی، مونجانی (مونجی) و یدغه‌ای.

خط

خط رسمی تاجیکستان خط سریلیک است. در آسیای مرکزی به دستور شوروی در دو مرحله الفبا تغییر یافت. ابتدا در سال ۱۹۲۹م. در تاجیکستان الفبای لاتین جایگزین الفبای عربی گردید و سپس در سال ۱۹۴۰م. الفبای سریلیک به عنوان الفبای زبان تاجیکی اعلام و جایگزین الفبای لاتین شد. در این اثنا در طول سال‌های ۱۹۳۰م. تا ۱۹۴۰م. فرهنگ تاجیک تعریف مجددی شد و مطابق فرهنگ شوروی گردید تا متناسب با نیازهای سیاسی دولت مرکزی شوروی به رهبری استالین گردد. در این دوره تهمت ملی‌گرایی یا سرمایه‌داری می‌توانست وجهه اشخاص را در بین روشنفکران و یا در صحنه سیاسی خراب کند. در سال ۱۹۸۹م. زبان تاجیکی رسمی شد.

نرخ سواد

طبق آمار سال ۲۰۰۳ م. نرخ سواد در بین افراد بالای ۱۵سال که توان خواندن و نوشتن داشته باشند ۴/۹۹% است که از این بین مردان ۶/۹۹% و زنان ۱/۹۹% با سواد هستند. از سرگرمی و تفریحات مهم مردم تاجیکستان بازی های بلیارد، شطرنج، تنیس، والیبال، فوتبال، شنا و کشتی که ورزش ملی آنان است بحساب می آید.

 

دانشگاه دولتی ملی تاجیکستان

 

 

مردم

جمعیت تاجیکستان در سال ۲۰۱۶ میلادی ۸٬۷۳۰٬۰۰۰ تن برآورد شده‌است.[۴۸] حدود ۷۹٫۹٪ از مردم این کشور تاجیک هستند (که به فارسی تاجیکی سخن می‌گویند)، ۱۵٫۳٪ ازبک‌ها، ۱٫۱٪ روس، ۱٫۱٪ قرقیز، ۰٫۳٪ ترکمن و ۰٫۳٪ تاتار هستند. اقلیت‌های کوچک غیربومی از قبیل اوکراینی، چینی، کره‌ای و غیره نیز در تاجیکستان زندگی می‌کنند که حدود ۲٪ از جمعیت تاجیکستان را تشکیل می‌دهند.

 

زن تاجیکی

 

 

تاریخ و فرهنگ تاجیکستان با ایران اشتراکات بسیاری دارد. در پاره‌هایی از دوران پیش از اسلام، تاجیکستان جزئی از شاهنشاهی ایران بود. پس از اسلام، سرزمین خراسان و فرارود (از جمله تاجیکستان) زنده‌کننده فرهنگ ایرانی و به وجود آورنده زبان پارسی دری بود که جانشین زبان پهلوی شد. نخستین شاعران پارسی‌زبان از این ناحیه به پا خاستند، به ویژه رودکی، که پدر شعر پارسی محسوب می‌گردد. در نخستین سده‌های هجری، خراسان و فرارود مهد تمدن و علوم ایرانی بوده و بزرگانی مانند ابن سینا و فارابی در آنجا پرورش یافته‌اند. حکومت سامانی نیز از تاجیکستان برخاسته‌است.

 

زنان هنرمند تاجیکستان

 

 

دین حدود ۹۵٪ از مردم تاجیکستان اسلام است (۸۵٪ سنی حنفی، اقلیت ۵٪ شیعه که غالباً شیعه اسماعیلی و کمتر از ۱٪ آن شیعه دوازده امامی) است. شیعیان بیشتر در بدخشان زندگی می‌کنند. مسیحیان، یهودیان، زرتشتیان، بوداییان و بهائیان از جمله اقلیت‌های دینی ساکن در تاجیکستان هستند. طریقت نقشبندیه تصوف نیز در تاجیکستان وجود دارد.

شخصیت‌ها

تصویر باباجان غفوروف بر روی اسکناس.
باباجان غفورف تاریخ‌دان و نویسندهٔ کتاب تاریخ تاجیکان از اهالی تاجیکستان است. تیمور ملک نیز از شخصیت‌ها و قهرمانان تاریخی تاجیک به‌شمار می‌آید.

 

باباجان غفوروف تاریخ دان تاجیکستان

 

بانو گلرخسار شاعر معاصر تاجیکستان از همراهان مهدی اخوان ثالث و احمد شاملو و سیمین بهبهانی و بسیاری از دیگر شاعران و اهل فرهنگ و هنر ایران بوده و می‌باشد.

 

گلرخسار شاعر معاصر تاجیکستان
کتاب مجموعه اشعار گلرخسار

 

 

ادبیات

نظم و نثر فارسی و تاجیکی در طول چندین قرن ترقی کرد. دوره نشو و نمای ادبیات فارسی و تاجیکی به عصرهای میانه راست می‌آید، هنگامی که در آسیای میانه نخستین دولت تاجیکان به وجود می‌آید (۸۷۴–۱۰۰۵). (۸۷۴–۱۰۰۵). (۸۷۴–۱۰۰۵). محض در همین دوره ترقیات ملت تاجیک به حساب می‌رود. سامانیان به علم و ادبیات دقت ویژه‌ای ظاهر می‌کردند. شاعران و عالمان همان دوره به مانند رودکی، ابن سینا، فردوسی، عنصری، دقیقی در درگاه شاهان سامانیان کار و فعالیت می‌کردند. ایرانیان و تاجیکان آن وقت‌ها یک قوم را با ریشه‌های با خم پیوست تشکیل می‌کردند و ادبیات، صنعت، علم خم دسترس همه بود. رودکی اساسگزار ادبیات فارس و تاجیک می‌باشد. استیلای عرب‌ها به آسیای میانه دگرگونی‌های زیادی آورد. بای و میьماری تایسلامی تاجیکان نیست کرده می‌شد، کتاب‌ها سوزانده می‌شدند. در آسیای میانه دین اسلام چاری شده زبان عربی عمومی گردید. زبان نو ادبی – زبان فارس و تاجیک در عصرهای IX – X تشکل یافت. رودکی – شاعر برجسته، اساسگزار ادبیات فارس و تاجیک، اولین شده زبان را تشکل داد و آن را در نظم خود استفاده برده، چندین ژانرهای ادبی آن زمان را به وقوع آورد. محض از همان دوره سر کرده ادبیات فارس و – تاجیک تشکل یافته در تمام عالم مشهور گردید. در آخر عصر X فردوس «شاهنام» – «شاهنام» – بی‌زوال خود را ‘ایجاد کرد، که از جهت معنا و حجم در تمام ادبیات عالم همتایا ندارد. عصر XI با به وقوع آمدن ایپاس‌های رمانتیکی مشهور شده‌است. محض در همین ژانر سلسله داستان‌های عنصری، اییوکی، گنگوری، عمر خیام می‌باشند، ولی «خمس» – «خمس» – نظامی گنجوینمنه بهترین محسوب می‌شوند، که عصر XI ایجاد کرده شده‌است. در عصر XI «بوستان» و «گلستان» – «گلستان» – سعدی، در عصر XIV داستان‌های امر خسرو دیخلوی و خواجه کرمانی، کمال خوجیند و غزل‌های حافظ شیرازی ایجاد شده‌اند. عصر XV باشد با نظم جامی مشهور گردیده‌است.

پایتخت تاجیکستان

شهر دوشنبه است که در سال ۱۹۲۴م. به عنوان پایتخت جمهوری خودمختار شوروی سوسیالیستی تاجیکستان (در تابعیت جمهوری شوروی سوسیالیستی ازبکستان) انتخاب شده بود. این شهر تا سال ۱۹۲۹م. دوشنبه نام داشت و پس از آن به استالین‌آباد و پایتخت جمهوری شوروی تاجیکستان تغییر نام داد.
پس از مرگ استالین (۱۹۵۳) و در زمان خروشچف در سال ۱۹۶۱م. بار دیگر نام این شهر به دوشنبه تغییر یافت.نام دوشنبه بنا به روایتی از بازار روزهای دوشنبه در این مکان گرفته شده است. این تعبیر چندان دور از حقیقت نیست زیرا که در حدود شهر دوشنبه قصباتی موسوم به سه‌شنبه و چهارشنبه نیز وجود داشت.بر اساس منابع تاریخی دوشنبه از لحاظ سکونت به قرن ۱۷م. و وجود قلعه آن در تاریخنامه‌های ابتدای قرن ۱۸م. برمی‌گردد. در ابتدای قرن ۱۹م. دوشنبه قرارگاه حاکم حصار در فصل تابستان محسوب می‌شد. در ابتدای قرن ۲۰م. دوشنبه به مرکز اداری و سیاسی برگزیده شد. سید عالم‌خان امیر بخارا قبل از فرار به افغانستان مدتی در این شهر اقامت داشت. در ۲۱ سپتامبر سال ۱۹۲۱م. این شهر به اشغال ارتش سرخ و حاکمیت شوروی درآمد و تا سال ۱۹۲۴م. مرکز اداری و سیاسی نواحی بخارای شرقی محسوب گردید.
در ابتدای قرن ۲۰ دوشنبه قریه کوچکی بود و در سال ۱۹۲۵م. با ادغام روستاهای یکه‌چنار، سرآسیاب، لوچاب، اسپیچک، قریه بالا، قزاقان، شاه منصور و قریه میر خوجه‌انبیا، عنوان شهر گرفت و از دسامبر سال ۱۹۲۶م. به کوچه و خیابان‌ها تقسیم شد. در سال ۱۹۳۰م. ۱۳ کوچه و خیابان داشت.

 

پایتخت تاجیکستان دوشنبه
باغ رودکی ,شهردوشنبه

 

این شهر به چهار ناحیه راه آهن، اسماعیل سامانی، مرکزی و فرونزه تقسیم می‌شود و طبق آمار سال ۱۹۹۰م. جمعیت آن ۶۰۲ هزار نفر و در سال ۲۰۰۰م. ۵۶۱۹۰۰ نفر بوده است.
این شهر محصور در کوهستان، با خیابان‌هایی که در دو طرف آن درختان تنومند جلوه‌گری می‌کنند، شهر زیبایی است.

 

بازارشاه منصور درتاجیکستان

 

شهر دوشنبه دارای بازارهای بسیاری مانند بازار کاروان، بازار سخاوت، بازار سبز، بازار برکت، بازار سلطان کبیر و… است.
در این شهر دو مقبره جذاب به نام‌های مقبره ملی کمال‌الدین بهزاد تاجیکستان و مقبره تاجیکستان باستان آثار هنری و تاریخی مثل سفالگری، قالی‌بافی، جواهرات، وسایل موسیقی و… را در خود جای داده است. تئاتر اپرا و بالت صدرالدین عینی نیز بهترین ساختمان شهر دوشنبه محسوب می‌شود.

 

بازار سلطان کبیر درتاجیکستان

 

 

تاریخ استقلال

تاریخ استقلال جمهوری تاجیکستان از اتحاد شوروی ۹ سپتامبر سال ۱۹۹۱م. است که پس از فروپاشی اتحاد شوروی به تحقق پیوست.

پرچم

پرچم تاجیکستان در سه ستون افقی متساوی موازی، رنگ قرمز در بالا، رنگ سفید در وسط و رنگ سبز در پایین می‌باشد. در قسمت سفیدرنگ در وسط پرچم یک تاج طلایی است که هفت ستاره پنج پرطلایی در قسمت بالای آن به صورت نیم‌دایره قرار دارند.

ویژگی های ظاهری مردمان تاجیک

ازدیدگاه ظاهری ,بیشترتاجیک ها متعلق به نژاد مدیترانه ای هستند که شاخه ای از نژاد سفید (قفقازی)محسوب می شود.با اینکه اکثر تاجیک ها دارای مو وچشمان تیره با پوست گندمگون تا سپید هستند.رنگ مو وچشمان روشن هم دربین آنان کمیاب نیست به ویژه درمناطق کوهستانی مانند بدخشان .برخی از تاجیک های آسیانه میانه دارای آمیزه ترکی,مغولی هستند.درحالیکه تاجیک های کوهستان نشین مناطق دور افتاده بیشتر به باشندگانی می مانند که پیش ازتازش ومهاجرت ترکان ومغولان می زیسته اند.همچنین اقلیت کمی از تاجیک های افغانستان نیز دارای آمیزه ترکی و یونانی هستند.حدود ۱۰درصد از تاجیک ها دارای موی بلوند اند که بیشتردرناحیه زرافشان وپامیر فراوانند.

 

لباس وآرایش زنان تاجیک

 

 

آداب ورسوم درتاجیکستان
نوروز:

تاجیکان حتی در دوران شوروی این سنت نیاکانی را حفظ کرده و آن را ارج مینهادند. سمنو پزی و تهیه شیرینی ها و نانهای خانگی از آیینهای نوروزی است. چیدن سفره هفت سین و هفت شین هم در بسیاری از نقاط کشور رایج است. دسترخان رمزی ( سفره نمادین ) نوروزی تاجیکان شامل هفت سین و هفت شین است و این دو هفت معمولا شامل:

سین: سبزه، سومَنَک ،سیرکا( سرکه) ، سَنجد، سِپند یا سیاه دانَه ، سیب و سیر

شین: شمع ، شیر ، شیرینی ، شراب ، شربت ، شبت (شوید) و شانه .

از تفاوتهای آداب نوروزی ایران و تاجیکستان مربوط به لحظه سال تحویل است که تاجیکان به رسم سال میلادی ساعت ۱۲ شب روز ۲۰ مارس را به عنوان لحظه تحویل سال جشن میگیرند و صبح روز اول فروردین ۲۱ مارس در نوروزگاه و دیگر مناطق گردهمایی عمومی به صورت دست جمعی این جشن باستانی را گرامی میدارند.

 

نوروز در تاجیکستان

 

 

روز استقلال:

نهم سپتامبر هر سال از سوی دولت و ملت تاجیکستان سالگرد استقلال این کشور از اتحاد جماهیر شوروی در سال ۱۹۹۱ .م جشن گرفته میشود.

رمضان و عید فطر:

سحوری زدن از رسوم قدیم در ماه شریف رمضان بین جوامع مسلمانان رایج بوده امروزه هم دربرخی دهات اطرف شهر قرغانتپۀ تاجیکستان این آیین رایج است. نشالا از شیرینی های معروف و خوش مزه مردم تاجیک در ماه شریف رمضان می باشد که از ریشه نوعی گیاه کوهی و تخم مرغ و شکر آماده می شود.تراویح یکی از نمازهای مستحب است که در ماه مبارک و شریف رمضان اقامه می شود . در این نماز که بعد از افطار خوانده می شود و بیش از یکساعت به طول می انجامد حداقل یک جزء از قران کریم در نماز تلاوت می شود.

 

مراسم عید فطر در تاجیکستان

 

 

سه روز تعطیلات عید رمضان تاجیکستان بود و البته این تعطیلی کمی کار ما را برای برخی دیدارهای اداری با مشکل روبه رو کرد اما خودش برکاتی به همراه داشت. عید فطر برای مردم تاجیکستان یکی از مهم ترین اعیاد است در کنار عید قربان و عید نوروز. با توجه به این که در تعطیلات علاوه بر ادارات، بازار هم تعطیل می شود، فرصتی پیش می آید تا مردم به سنت های جشن فطر بپردازند. از جمله سنت های خوب این جشن، گسترده شدن سفره هایی پر از انواع خوردنی ها شامل نان های محلی و روغنی، شیرینی ها، میوه و آشامیدنی است . مردم تاجیکستان با رویی باز ما را به خانه هایشان دعوت می کردند تا مهمان سفره هایشان باشیم. از جمله سنت های زیبای دیگر عید رمضان برپایی «عید اول عروس» بود. در نزدیکی محل اقامت ما مجلسی برپا بود که برای عید اول عروس ترتیب داده شده بود. همان سفره پر از خوراکی پهن بود تا مهمانان چه اقوام و آشنایان و چه افراد بیگانه دعوت شوند و صاحب خانه پذیرای آنها باشد.

مادربزرگی مهربان و گشاده رو به خوبی از ما استقبال کرد. او می گفت: در تاجیکستان پس از مراسم عروسی در اولین عیدی که از راه می رسد، عید اول عروس می گیریم (چیزی شبیه عید اول متوفی که ما در ایران داریم) هرچند تعدادی عکس از این سفره رنگین انداختم اما مادربزرگ خیلی حاضر نبود از او عکس بگیرم.می گفت:من حاج خانمم، نباید از من صورت بگیرید.

عید قربان:

با توجه به اهمیت و جایگاه اعیاد اسلامی در میان کشور بود که دولت تاجیکستان پس از کسب استقلال، روزهای عید فطر و قربان را تعطیل اعلام کرد. به این مناسبت در تمام مساجد جامع با حضور صدها هزار نفر نماز عید برگزار می‌شود.

طبق سنت در این روز بیشتر مردم لباس‌های نو و تمیز به تن کرده و در نماز عید حضور پیدا می‌کنند. سپس نمازگزاران یکدیگر را به این مناسبت تبریک گفته و عمدتا به آرامگاه ها می‌روند تا با قرائت آیاتی از قرآن کریم روح گذشتگان خود و همه مسلمانان را شاد کنند.

پس از اقامه نماز عید مردم به دیدار هم می روند. در این سه روز درب خانه ها گشوده است و هر رهگذر می تواند برای عید دیدنی و تبریک عید وارد خانه شود و بر سر سفره بنشیند و هر چه میل دارد بخورد.

بعد از نماز عید بخش قابل توجهی از مردم نیز گوسفند، بز و یا گاو قربانی می‌کنند. آنها قربانی کردن را نمادی از ایثار در راه بندگی خداوند می‌دانند که باعث تقوای قلب و طهارت نفس می‌دانند.

بسیاری از مردم مسلمان تاجیکستان ‎ ۱۰روز پیش از عیدقربان به استقبال این عید رفته و روزه می گیرند. برگزاری مراسم نماز عید، انداختن سفرهای عیدانه، ذبح دام، عیادت از بیماران، قرائت قرآن برای شادی روح رفتگان و عیدی دادن بخصوص به کودکان ازجمله سنتهایی هستند که مردم مسلمان تاجیکستان در روزهای جشن عید قربان انجام می دهند. خرید پوشاک و تهیه هدایا برای همسر، فرزندان، خویشان و دوستان و افراد کم بضاعت نیز از دیگر سنتهای مردم تاجیک است.

تهیه سفره عید فطر و قربان هم در تاجیکستان مرسوم است. به نوعی که حتی افراد فقیر و کم بضاعت نیز از هزینه کردن منصرف نمی‌شوند. به این دلیل است که بازارهای تاجیکستان بالاترین میزان فروش انواع میوه و مواد غذایی را در ایام اعیاد فطر و قربان دارند.

دسترخان عیدانه از روز قبل عید در هرخانه آماده می شود اما تاجیکها تا قبل از اقامه نماز عیدقربان و انجام قربانی، غذا نمی خورند و سعی می کنند با خوردن غذایی که با گوشت قربانی درست شده است به عنوان تبرک افطار کنند، سپس دسترخان آراسته و گسترده خود را تا سه روز پذیرای میهمانان می سازند.از روزها پیش زنان اقدام به آماده سازی انواع نان، حلوا و شیرینی‌ها می‌کنند.

مراسم عید قربان از دمیدن آفتاب روز عید با ‘عیدگردک’ کودکان که از قبل پاکتهایی را به این منظور تهیه کرده اند و دادن هدایایی از سوی بزرگسالان به آنها همچون شیرینی و شکلات و یا پول به آنها آغاز می شود.
در این روز بیش از همه کودکان شادی و خوشحالی می‌کنند، زیرا جدا از آنکه به مناسبت این عید خانواده‌هایشان برایشان لباس‌های نو خریده و هدایایی تقدیم می‌کنند، باز برای تبریک به منازل اطراف رفته و عیدی دریافت می‌کنند.
عیادت خویشاوندان، سالمندان و بیماران و تبریک این عید و خواندن دعا به روح اموات از آئین‌های این عید اسلامی است که طی معمولا تا ۳ روز ادامه پیدا می‌کند.
تاجیکها کودکانی را که در روز عیدقربان به دنیا می آیند اگر پسر باشد ‘قربان’ و ‘قربانعلی’ و اگر دختر باشد ‘قربان گل’ نامگذاری می کنند.
همچنین برگزاری مراسم عروسی در سه روز عید قربان در بین تاجیکها مورد تاکید بوده و خانواده های بسیاری سعی دارند تا دراین ایام مبارک جشن ازدواج فرزندان خود را برگزار کنند.

۱-به نقل از: دکتر مجید اسدی، دکتر قیام الدین نعیمف، روزنامه خراسان مرداد ۹۳
۲-به نقل از: دکتر هدیه شریفی


کاربرانی که این مطلب را پسندیده اند:

  • محسن شیروانی
  • مریم جهانبخش
No votes yet.
Please wait...

دیدگاهتان را بنویسید